9 دلیل عدم تمرکز در کودکان و راهکار افزایش تمرکز کودک
9 دلیل عدم تمرکز در کودکان و راهکار افزایش تمرکز کودک و دغدغه این که چرا پسرم یا دخترم تمرکز ندارد؟ موضوعی است که در این مقاله مطالعه می کنید.
عدم تمرکز در کودکان در هنگام انجام تکالیف یا هر کار دیگری، یکی از موضوعات نگران کننده برای والدین می باشد.
در ادامه به برخی از مهمترین دلایل عدم تمرکز در بچه ها پرداخته شده است که بعضی از این دلایل نیاز به پیگیری و بررسی داشته و بعضی دیگر به کمک والدین و به راحتی قابل برطرف شدن است.
همچنین راهکار افزایش تمرکز کودک از دیگر مباحثی است که در ادامه مطلب خواهید خواند. پس با ما همراه باشید.
9 دلیل عدم تمرکز در کودکان
بر اساس بررسی های انجام شده و اطلاعات جمع آوری شده، 9 دلیل رایج برای عدم تمرکز در کودکان شناخته شده است.
هر یک از این دلایل ممکن است در کودکان به شکلی بروز کند؛ بنابراین به این نکته توجه داشته باشید که هرگز برای موارد جدی به صورت خودسر عمل نکنید.
-
اختلال کمبود توجه و بیش فعالی (ADHD)
کودکان مبتلا به ADHD با بی توجهی، بیش فعالی و تکانشگری دست و پنجه نرم می کنند که می تواند تمرکز روی کارها را برای آن ها دشوار کند.
-
اختلالات اضطرابی
اضطراب می تواند باعث نگرانی بیش از حد و پرت کردن حواس کودکان شود و تمرکز آن ها را روی کارها دشوار کند. اضطراب جدایی، اضطراب اجتماعی و اضطراب عمومی همگی می توانند به مشکلات مبنی بر عدم تمرکز کمک کنند.
-
اختلال وسواس اجباری (OCD)
افکار وسواسی و رفتارهای اجباری مرتبط با OCD می تواند حواس کودکان را پرت کرده و تمرکز را برای آن ها چالش برانگیز کند.
-
تروما و استرس
قرار گرفتن در معرض رویدادهای آسیب زا یا استرس زیاد خانواده می تواند منجر به مشکلات توجه، تمرکز و کنترل شناختی شود.
-
ناتوانی های یادگیری
شرایطی مانند نارساخوانی و اختلالات پردازش شنوایی / بصری می تواند تمرکز کودکان را بر روی وظایف تحصیلی دشوار کند.
-
کمبودهای تغذیه ای
کمبود مواد مغذی کلیدی مانند ویتامین D، B12، آهن و امگا 3 می تواند بر عملکردهای شناختی و تمرکز تأثیر منفی بگذارد.
-
مسائل پردازش حسی
مشکل در پردازش اطلاعات حسی از محیط می تواند حواس کودکان را پرت کرده و توانایی تمرکز آن ها را مختل کند.
-
استفاده بیش از حد از تبلت، کامپیوتر یا تلویزیون
زمان بیش از حد صفحه نمایش و انجام چند وظیفه ای رسانه ای می تواند مغز کودکان را طوری آموزش دهد که بازه توجه کوتاه تری داشته باشد.
-
محیط خانواده
محیط های ناپایدار خانه، استرس خانوادگی، و فقدان پیوندهای پرورشی، همگی می توانند به مشکلات توجه و تمرکز در کودکان کمک کنند.
تأثیر والدین در شناخت عدم تمرکز در کودکان
این که چگونه والدین می توانند به کودک خود در جهت افزایش تمرکز کمک کنند؛ به دو موضوع بستگی دارد.
اول اینکه والدین باید تشخیص دهند که آیا مشکل عدم تمرکز در کودک از نگرانی های عادی دوران کودکی نشأت می گیرد یا واقعاً بخشی از اختلالات اضطرابی است.
والدین باید بین نگرانی های عادی دوران کودکی و اختلالات اضطرابی که بر آن ها تأثیر می گذارد، تمایز قائل شوند.
موضوع دوم شناخت راه درمانی مناسب در جهت افزایش تمرکز و دقت در کودک خود است.
تشخیص نگرانی های عادی دوران کودکی از اختلالات اضطرابی موثر بر تمرکز
همانطور که کودکان رشد می کنند، طبیعی است که طیفی از نگرانی ها و ترس ها را در مراحل مختلف رشد تجربه کنند.
با این حال، زمانی که این ترس ها و نگرانی ها بیش از حد، مداوم و با عملکرد روزانه کودک تداخل پیدا می کنند، ممکن است نشانه ای از یک اختلال اضطرابی باشد.
نگرانی های عادی
کودکان ممکن است نسبت به تجربیات جدید، جدایی از والدین، تاریکی، صداهای بلند یا تهدیدات خیالی احساس ترس یا نگرانی کنند. این احساسات رایج هستند و با بلوغ کودک برطرف می شوند.
اختلالات اضطرابی
کودکان مبتلا به اختلالات اضطرابی، ترس یا نگرانی شدید، مداوم و ناتوان کننده را تجربه می کنند که به طور قابل توجهی بر توانایی آن ها برای عملکرد طبیعی تأثیر می گذارد.
این اختلالات می تواند منجر به مشکلات در تمرکز، اجتناب از موقعیت ها و تجربه علائم فیزیکی مانند معده درد یا سردرد شود.
شاید یکی از دلایل بی علاقه بودن کودکان به مدرسه، عدم تمرکز آن ها باشد.

علائم عدم تمرکز در کودکان
چنانچه هر یک از علائم زیر را در کودک خود مشاهده کردید؛ بهتر است به فکر راه های درمانی مربوطه باشید.
- ترس ها یا نگرانی ها شدید هستند یا بسیار بیشتر از محدوده سنی معمولی طول می کشند.
- کودک به دلیل نگرانی ها دچار کج خلقی، پریشانی، یا غرق شدن مکرر در افکار خود میشود.
- کودک از فعالیت های عادی مانند رفتن به مدرسه، معاشرت، یا تنها خوابیدن اجتناب می کند.
- کودک علائم فیزیکی مانند ضربان قلب، تنگی نفس یا حالت تهوع را تجربه می کند.
نقش والدین در کاهش نگرانی های کودک
والدین می توانند از طریق شناخت فرزند خود و مطالعه در این رابطه، به کودک خود در جهت کاهش نگرانی ها کمک کنند. برخی از این راه ها عبارتند از:
- وقتی کودکان خردسال ترس خود را ابراز می کنند، آرامش و اطمینان خاطر داشته باشید؛ اما از پاسخگویی به ترس ها خودداری کنید.
- به کودکان بزرگ تر کمک کنید تا به تدریج با ترس های خود روبرو شوند و از تلاش های آن ها حمایت و تمجید کنید.
- ارتباط باز در مورد احساسات را تشویق کنید و همدلی ایجاد کنید.
- برنامه ها و روال های منظمی برای کاهش اضطراب ایجاد کنید.
- اگر نگرانی ها همچنان ادامه دارد و به طور قابل توجهی بر عملکرد کودک تأثیر می گذارد؛ از یک مشاور سلامت روان کودکان کمک بگیرید.
نکته کلیدی تمایز بین نگرانی های معمول دوران کودکی است که می توان با حمایت والدین مدیریت کرد. در حالی که اختلالات اضطرابی نیاز به درمان تخصصی تری دارند.
با راهنمایی صحیح، کودکان می توانند راهبردهای مقابله ای سالم را برای مدیریت ترس ها و اضطراب های خود بیاموزند.
این مطلب هم می تواند برای شما جالب باشد: چگونه نوجوان پسر را به درس خواندن تشویق کنیم؟
چرا پسرم تمرکز ندارد؟
دلایل عدم تمرکز در کودکان ربط چندانی به جنسیت ندارد. عدم تمرکز در دخترها و پسرها به دلایلی که گفته شد؛ ممکن است رخ دهد.
پرش افکار به سمت بازی، تماشای تلویزیون و یا تبلت از دیگر دلایلی است که باعث عدم تمرکز در بچه ها می شود.
عدم تمرکز در پسر بچه ها شاید به خاطر کمی شیطنت بیشتر متعارف تر باشد گرچه این روزها دختر بچه ها هم کم از آقا پسرهای شیطان ندارند.
برای اطلاعات بیشتر از یک منبع خارجی می توانید روی این لینک کلیک کنید.

9 راهکار افزایش تمرکز در کودکان
بر اساس تحقیقات انجام شده، راه های زیادی برای افزایش تمرکز در کودکان وجود دارد. در ادامه به 9 مورد از این راهکارها اشاره شده است.
-
محیط را بهینه کنید
با ایجاد فضایی آرام و سازمان یافته برای مطالعه و تکالیف، عاری از تلویزیون، گوشی های هوشمند و سر و صدای زیاد، عوامل حواس پرتی را کاهش دهید.
بی نظمی و حواس پرتی بصری را در محل کار کودک به حداقل برسانید.
-
خرد کردن وظایف
وظایف و تکالیف بزرگ را به تکه های کوچکتر و قابل کنترل تر تقسیم کنید.
این کار به کودکان اجازه می دهد تا به جای اینکه در کل کار غرق شوند، روی تکمیل یک قسمت در یک زمان تمرکز کنند.
-
عادت ایجاد کنید
یک برنامه روزانه ثابت برای مطالعه، تکالیف و سایر فعالیت های شناختی تعیین کنید.
قابل پیش بینی بودن یک روال می تواند به کودکان کمک کند تا ذهنیت درستی داشته باشند و بهتر تمرکز کنند.
-
فعالیت بدنی را بگنجانید
تمرینات بدنی و فعالیت های حرکتی را در طول روز بیشتر کنید.
این کار می تواند به سوزاندن انرژی اضافی و بهبود توانایی کودکان برای تمرکز بر روی وظایف کمک کند.
-
تغذیه و خواب را بهینه کنید
اطمینان حاصل کنید که کودکان خواب کافی، با کیفیت بالا و رژیم غذایی متعادل و غنی از مواد مغذی دارند.
تغذیه و استراحت مناسب برای تمرکز و عملکردهای شناختی ضروری است.
-
از روش تشویق استفاده کنید
هنگامی که کودکان تمرکز کافی دارند، مکرر تحسین و تشویق کنید.
این تقویت مثبت می تواند به ایجاد انگیزه و پاداش به تلاش های آن ها برای افزایش توجه کمک کند.
-
فعالیت های افزایش تمرکز
کودکان را در بازی های تحریک کننده مغز، پازل ها و فعالیت هایی که تمرکز آن ها را به چالش می کشد، درگیر کنید.
این نوع فعالیت ها می تواند به تقویت تمرکز و مهارت های شناختی کودکان کمک کند.
-
زمان تماشای صفحه نمایش را محدود کنید
قرار گرفتن کودکان در معرض تماشای بیش از حد صفحه نمایش، می تواند بر دامنه توجه آن ها تأثیر منفی بگذارد.
برای جلوگیری از تحریک بیش از حد با دستگاه های دیجیتال، فعالیت ها و بازی های جایگزین را بیشتر کنید.
-
مشاوره و برنامه درمانی
اگر مشکلات تمرکز ادامه یافت یا بدتر شد، با یک متخصص اطفال، روانشناس یا متخصص آموزشی مشورت کنید.
آن ها می توانند مسائل زمینه ای مانند ADHD، ناتوانی های یادگیری یا اضطراب را ارزیابی کنند و مداخلات مناسب ارائه دهند.
با اجرای این رویکرد چند وجهی، والدین می توانند به ایجاد محیطی کمک کنند و استراتژی هایی را توسعه دهند که تمرکز فرزندانشان را بهبود بخشد.
نکته کلیدی این است که در رسیدگی به نیازهای منحصر به فرد هر کودک صبور و سازگار باشید.
با طرح معما جذاب برای کودکان، می توانید به تمرکز آن ها کمک کنید.

مشکل عدم تمرکز در کودکان هنگام درس خواندن
مشکل عدم تمرکز در کودکان هنگام درس خواندن یکی از چالش های رایج والدین است. دلایل مختلفی می تواند باعث کاهش تمرکز کودکان شود، از جمله:
-
حواس پرتی های محیطی
وجود صداهای مزاحم، تلویزیون، تبلت یا حتی اسباب بازی های جذاب می تواند باعث از دست رفتن تمرکز کودک شود. بهتر است محیطی آرام و منظم برای مطالعه کودک فراهم شود.
-
خستگی و کمبود خواب
خواب ناکافی یا خستگی می تواند یکی از دلایل مهم عدم تمرکز کودکان باشد. خواب کافی و استراحت منظم برای افزایش تمرکز ضروری است.
-
عادات غذایی نامناسب
تغذیه نادرست و مصرف زیاد شیرینی ها می تواند به افت تمرکز منجر شود. مصرف غذاهای سالم مانند میوه ها، سبزیجات و پروتئین ها به بهبود تمرکز کمک می کند.
-
استرس و اضطراب
گاهی اوقات استرس یا اضطراب ناشی از فشارهای درسی، مشکلات خانوادگی یا مشکلات دیگر می تواند باعث کاهش تمرکز شود. ایجاد فضایی امن و آرام برای کودک و گفتگو با او درباره نگرانی ها می تواند مؤثر باشد.
-
اختلالات یادگیری یا تمرکز
برخی از کودکان ممکن است با اختلالاتی مانند ADHD (اختلال نقص توجه و بیش فعالی) مواجه باشند که به تمرکز پایین منجر می شود. در این موارد، مشاوره با متخصص می تواند راهگشا باشد.
بیشتر بخوانید: علت جویدن ناخن در کودکان و بهترین راه درمان ناخن جویدن کودکان
راهکار بهبود تمرکز کودکان در خواندن درس و مطالعه
همانطور که در بالا به آن اشاره شده است، راهکارهایی برای تقویت تمرکز و توجه کودکان به درس و مطالعه وجود دارد که در ادامه به صورت خلاصه آورده شده است.
– تقسیم زمان مطالعه به بخش های کوتاه و همراه با استراحت
– تشویق به ورزش و فعالیت های بدنی
– حذف عوامل حواس پرتی از محیط مطالعه
– استفاده از برنامه ریزی و جدول زمانی مشخص برای مطالعه
با رعایت این نکات، می توانید به بهبود تمرکز کودک خود در هنگام درس خواندن کمک کنید.
تمرکز و مشکلات یادگیری

تمرکز و اختلال نقص توجه (ADHD)
یکی از شایعترین مشکلات تمرکز در کودکان، اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) است. کودکان مبتلا به ADHD معمولاً در حفظ توجه روی یک فعالیت یا دستورالعمل دچار مشکل هستند و به راحتی حواسشان پرت میشود. این وضعیت میتواند بر عملکرد تحصیلی و مهارتهای اجتماعی کودک تأثیر مستقیم بگذارد. استفاده از تکنیکهای مدیریت رفتار، برنامهریزی روزانه مشخص و تقسیم وظایف به مراحل کوچک، میتواند به بهبود تمرکز این کودکان کمک کند.
تمرکز و مشکلات حافظه
کودکانی که دچار مشکلات حافظه کوتاهمدت یا بلندمدت هستند، اغلب در تمرکز روی تکالیف مدرسه و فعالیتهای روزانه مشکل دارند. عدم توانایی به یادآوری دستورالعملها یا جزئیات باعث میشود کودک سریع خسته شود یا کارها را نیمهکاره رها کند. استفاده از یادآورها، فهرستبرداری از فعالیتها و تمرینهای حافظه مانند بازیهای حافظه تصویری میتواند به تقویت تمرکز کمک کند.
تمرکز و اختلالات یادگیری خاص
اختلالات یادگیری خاص مانند دشواری در خواندن، نوشتن یا ریاضی میتواند توانایی کودک برای تمرکز را کاهش دهد. این کودکان معمولاً هنگام انجام تکالیف طولانی یا دشوار دچار خستگی ذهنی سریع میشوند. ایجاد محیط آرام، استفاده از روشهای آموزشی چندحسی و تقسیم تکالیف به بخشهای کوچک، از جمله راهکارهایی است که میتواند تمرکز و یادگیری را همزمان تقویت کند.
تعامل معلم و والدین در تمرکز
همکاری والدین و معلمان نقش بسیار مهمی در بهبود تمرکز کودکان با مشکلات یادگیری دارد. گزارش منظم پیشرفت، ایجاد محیط حمایتی و ارائه بازخورد مثبت باعث میشود کودک انگیزه بیشتری برای تمرکز و تلاش در یادگیری پیدا کند. توجه به نقاط قوت کودک و تشویق او در انجام کارها به شیوههای کوچک و قابل مدیریت، تاثیر بسزایی در بهبود تمرکز دارد.
تکنیکها و بازیهای تقویت تمرکز

بازیهای فکری برای افزایش تمرکز
بازیهای فکری مانند پازل، شطرنج، مکعب روبیک و کارتهای حافظه میتوانند توجه و تمرکز کودکان را به شکل چشمگیری افزایش دهند. این بازیها به کودک کمک میکنند تا صبر، دقت و توانایی حل مسئله را تمرین کند. همچنین تکرار منظم این بازیها باعث تقویت حافظه کوتاهمدت و بلندمدت کودک میشود.
تمرینهای حافظه و توجه
تمرینهای ساده مانند پیدا کردن تفاوت بین دو تصویر، بازیهای تطبیق کارتها و حافظه تصویری، مهارت تمرکز و توجه کودک را تقویت میکنند. این فعالیتها باعث میشوند مغز کودک فعال باقی بماند و قدرت پردازش اطلاعات افزایش یابد. بهتر است این تمرینها به شکل کوتاه و جذاب طراحی شوند تا کودک علاقهاش را از دست ندهد.
فعالیتهای خلاقانه برای تمرکز
فعالیتهای خلاقانه مانند نقاشی، ساخت کاردستی، طراحی و بازیهای داستانسرایی، تمرکز و تفکر تحلیلی کودک را بهبود میبخشند. این نوع فعالیتها علاوه بر تقویت تمرکز، خلاقیت و توانایی حل مسئله را نیز پرورش میدهند. والدین میتوانند با اختصاص زمان مشخص برای این فعالیتها، تمرکز کودک را به شکل هدفمند افزایش دهند.
تکنیکهای روزانه برای تمرکز
استفاده از تکنیکهایی مانند تقسیم زمان به بازههای کوتاه، یادداشتبرداری، انجام تمرینات تنفسی و تمرینات ذهنآگاهی (Mindfulness) میتواند تمرکز کودک را در طول روز بهبود دهد. ایجاد یک برنامه منظم روزانه با زمان مشخص برای مطالعه، بازی و استراحت، به کودک کمک میکند تا یاد بگیرد چگونه توجه خود را مدیریت کند.
تغذیه و سلامت مغز
مواد غذایی مفید برای افزایش تمرکز
مصرف مواد غذایی سرشار از پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی مانند تخممرغ، ماهی، مغزها و حبوبات میتواند تمرکز کودک را بهبود دهد. این مواد مغذی به تولید نوروترنسمیترهای مغز کمک میکنند و عملکرد شناختی را تقویت میکنند.
ویتامینها و مکملها
ویتامینهایی مانند B6، B12 و ویتامین D نقش مهمی در بهبود عملکرد مغز و تمرکز دارند. همچنین مکملهای حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ میتوانند عملکرد حافظه و توجه را در کودکان افزایش دهند. استفاده از این ویتامینها و مکملها باید تحت نظر پزشک باشد تا دوز مناسب رعایت شود.
تاثیر اسیدهای چرب امگا ۳
اسیدهای چرب امگا ۳ موجود در ماهیهای چرب، گردو و بذر کتان برای سلامت مغز ضروری هستند. این اسیدهای چرب به بهبود حافظه، تمرکز و توانایی حل مسئله در کودکان کمک میکنند. تحقیقات نشان داده است که مصرف منظم امگا ۳ میتواند مهارتهای شناختی و تمرکز را در کودکان تقویت کند.
نوشیدنیها و هیدراتاسیون
آب کافی و نوشیدنیهای سالم مانند شیر و آبمیوه طبیعی تأثیر زیادی بر تمرکز دارند. کمآبی بدن میتواند باعث خستگی ذهنی و کاهش دقت شود، بنابراین توجه به هیدراتاسیون کودک در طول روز اهمیت زیادی دارد.
نقش والدین و محیط خانه
ایجاد محیط آموزشی آرام و بدون حواسپرتی
یکی از مهمترین عوامل در بهبود تمرکز کودک، فراهم کردن محیطی آرام و منظم برای انجام تکالیف و فعالیتهای یادگیری است. حذف منابع حواسپرتی مانند تلویزیون، موبایل و سروصدای محیطی، باعث میشود کودک راحتتر روی فعالیت خود تمرکز کند و کارها را با دقت بیشتری انجام دهد.
برنامه روزانه منظم
داشتن یک برنامه روزانه مشخص شامل زمان مطالعه، بازی، فعالیتهای بدنی و استراحت، به کودک کمک میکند تا عادتهای سالم برای تمرکز ایجاد کند. تقسیم وظایف به بازههای زمانی کوتاه و مشخص باعث میشود کودک بتواند توجه خود را بهتر مدیریت کند و از خستگی ذهنی جلوگیری شود.
حمایت و تعامل مثبت والدین
حمایت عاطفی و تعامل مثبت والدین نقش کلیدی در افزایش تمرکز کودک دارد. تشویق کودک برای تکمیل وظایف، ارائه بازخورد مثبت و تمرکز روی نقاط قوت او، باعث ایجاد انگیزه و علاقه برای تمرکز بیشتر میشود. همچنین مشارکت والدین در فعالیتهای آموزشی و بازیهای تمرکزی، کیفیت یادگیری و توجه کودک را ارتقا میدهد.
تنظیم نور و دما و محیط فیزیکی
نور کافی، تهویه مناسب و دمای مناسب محیط، تاثیر مستقیم بر تمرکز و بهرهوری ذهن کودک دارد. یک محیط روشن، مرتب و راحت باعث میشود کودک بدون خستگی و حواسپرتی، مدت زمان بیشتری روی فعالیتها تمرکز کند.
تکنولوژی و تمرکز

موبایل و تبلت؛ دشمن خاموش تمرکز
خب، بچهها و موبایل، یه چیز دیگه است! یه دقیقه سرگرم یه بازی میشوند، بعد چند دقیقه میبینی که انگار مغزشون رفته سفر. استفاده بیرویه از موبایل و تبلت میتواند تمرکز کودک رو به کل بهم بریزه. وقتی کودک با گوشی یا تبلت بازی میکنه، مغزش دائماً بین کارهای مختلف جهش میکنه و تمرکز طولانی مدت از دست میره. بهترین کار؟ زمان مشخص و محدود برای استفاده از این وسایل و دادن جایگزینهای جذاب مثل بازیهای فکری یا کاردستی.
تلویزیون و انیمیشنهای سریع؛ قاتل صبر و حوصله
تلویزیون هم داستان خودش رو داره. سریالها و انیمیشنهای سریع و پر از صحنههای هیجانانگیز مغز کودک رو به حالت “همیشه دنبال تحریک” میبره. نتیجه؟ کودک نمیتونه روی یک فعالیت ثابت تمرکز کنه و زود حوصلهش سر میره. راهکار: محدود کردن زمان تلویزیون و انتخاب برنامههای مناسب با ریتم ملایمتر و آموزشی.
بازیهای دیجیتال کنترلشده
نمیگم بچهها هیچ وقت نباید با تکنولوژی سر و کله بزنند! اما بازیهای دیجیتال باید کنترلشده باشه. مثلا بازیهایی که نیاز به حل معما و تمرکز دارند، میتوانند تمرکز کودک را تقویت کنند. کلیدش اینه که والدین کنار بچهها باشند، زمانش مشخص باشه و بازی تبدیل به اعتیاد نشه.
تکنیکهای دیجیتالی برای افزایش تمرکز
یه چیز عجیب اینه که میشه از تکنولوژی برای تمرکز استفاده کرد! مثلا اپلیکیشنهای تمرین حافظه، بازیهای آموزشی یا حتی تایمر دیجیتال برای مدیریت زمان، میتونند تمرکز کودک رو تقویت کنند. نکته مهم: این ابزارها باید با نظارت والدین و محدودیت زمانی استفاده شوند تا مغز کودک بیش از حد تحریک نشه.
خانه تان همیشه یک خانه امن باد!









دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.