چرا بچم دندون در نمیاره؟

علت دیر درآمدن دندان کودک را در این مقاله بررسی می‌کنیم.

به طور کلی، رشد اولین دندان شیری معمولاً بین ۶ تا ۱۲ ماهگی شروع می‌شه، ولی اگر کودکی تا حدود ۱۸ ماهگی هم دندون درنیاورده باشه، هنوز هم می‌تونه طبیعی باشه، به شرط اینکه روند رشد کلی‌اش نرمال باشه.

علت دیر درآمدن دندان کودک

1. ژنتیک: اگر والدین یا خواهر/برادرهای کودک دیر دندان درآورده‌اند، احتمال اینکه کودک هم دیر دندون دربیاره زیاده.

2. تغذیه ناکافی یا کمبود مواد مغذی:

   • کمبود کلسیم

   • کمبود ویتامین D

   • کمبود فسفر

3. کم‌کاری تیروئید مادرزادی یا اختلالات هورمونی: در موارد نادر، مشکلات هورمونی می‌تونه باعث تأخیر در رشد دندان‌ها بشه.

4. رشد کلی تأخیری کودک: اگر کودک در سایر زمینه‌ها مثل نشستن، راه رفتن یا حرف زدن هم تأخیر داره، بهتره بیشتر بررسی بشه.

5. عفونت‌های دوران بارداری یا زایمان زودرس: ممکنه اثر گذاشته باشن، مخصوصاً اگر کودک نارس به دنیا اومده باشه.

6. سندرم‌های ژنتیکی خاص (مثل سندرم داون یا اکتودرمال دیسپلازی): البته در این موارد، تأخیر دندانی معمولاً با علائم دیگری هم همراهه.

علت دیر درآمدن دندان کودک در سنین مختلف

دلایل دندان درنیاوردن کودک یا دیر درآمدن دندان کودک می‌تونه بسته به سن متفاوت باشه.

در ادامه، علت‌ها رو به تفکیک سن بیان می‌کنم تا بهتر بتونی وضعیت فرزندت رو بررسی کنی:

علت دیر درآمدن دندان کودک زیر ۶ ماهگی

• طبیعی‌ست که هنوز دندانی نداشته باشد.

• دندان‌ها معمولاً از ۶ ماهگی به بعد شروع به رویش می‌کنند.

• هیچ نگرانی در این سن وجود ندارد.

دلیل دیر درآمدن دندان کودک ۶ تا ۱۲ ماهگی

معمولاً اولین دندان (دندان‌های پیشین پایین) بین ۶ تا ۱۰ ماهگی ظاهر می‌شود.

دلایل دندان درنیاوردن در این بازه:

1. ژنتیک (رایج‌ترین علت)

2. نارس بودن نوزاد

3. کمبود ویتامین D یا کلسیم

4. وزن کم هنگام تولد

5. تأخیر طبیعی در رشد دندان، بدون مشکل زمینه‌ای

اگر تا ۱۲ ماهگی هیچ دندانی رشد نکرد، بهتره توسط پزشک اطفال معاینه بشه، ولی اغلب هنوز نگران‌کننده نیست.

عامل دیر درآمدن دندان کودک ۱۲ تا ۱۸ ماهگی

در این سن، بیشتر کودکان چند دندان دارند. اگر کودک هنوز هیچ دندانی ندارد:

علل احتمالی جدی‌تر:

1. کم‌کاری تیروئید مادرزادی

2. نارسایی رشد یا سوءتغذیه

3. کمبود شدید ویتامین D

4. مشکلات ژنتیکی نادر مثل اکتودرمال دیسپلازی

5. وجود دندان‌های نهفته (نه رشد نکرده، بلکه در لثه گیر کرده‌اند)

در این سن، باید حتماً با پزشک اطفال یا دندان‌پزشک کودکان مشورت کرد.

دیر درآمدن دندان کودک ۱۸ ماه به بالا

اگر کودک هنوز هیچ دندانی ندارد یا تعداد دندان‌هایش نسبت به سن بسیار کم است:

 باید حتماً موارد زیر بررسی شود:

• آزمایش خون (بررسی کلسیم، فسفر، ویتامین D، عملکرد تیروئید)

• عکس رادیولوژی فک (بررسی وجود یا نبود دندان‌ها)

• ارزیابی رشد کلی کودک (قد، وزن، مهارت‌های حرکتی)

جدول تقریبی رشد دندان‌ها (در کودکان سالم)

علت دیر درآمدن دندان جلو کودک

اگر کودک دندان‌های دیگر (مثلاً آسیاب‌ها یا دندان‌های کناری) را درآورده، اما دندان‌های جلویی هنوز درنیامده‌اند، این موضوع ممکن است توجه‌برانگیز باشد.

چون به طور طبیعی اولین دندان‌هایی که در میان نوزادان می‌رویند، دندان‌های جلویی پایین (پیشین‌های مرکزی پایین) هستند.

1. الگوی غیرمعمول رویش دندان

• در برخی کودکان، ترتیب دندان درآوردن متفاوت از حالت رایجه.

• ممکنه ابتدا دندان‌های کناری یا آسیاب‌ها دربیان و بعد دندان‌های جلو.

• این موضوع در صورت نبود مشکل ساختاری، معمولاً نگران‌کننده نیست.

2. وجود دندان شیری نهفته

دندان در لثه وجود دارد ولی بیرون نزده.

ممکن است به دلایل زیر باشد:

• ضخامت زیاد لثه در آن ناحیه
• کمبود فضای کافی
• زاویه نادرست رشد دندان

3. عدم وجود مادرزادی دندان (Anodontia جزئی)

• گاهی دندان پیشین اصلاً به صورت مادرزادی شکل نگرفته.

• این حالت بیشتر در مشکلات ژنتیکی مانند اکتودرمال دیسپلازی دیده می‌شود.

4. آسیب به ناحیه جلویی فک

• اگر کودک ضربه‌ای به دهان خورده، ممکن است رشد دندان در آن ناحیه مختل شده باشد.

5. کیست روی دندان یا موانع فیزیکی دیگر

• کیست‌های کوچک یا ضخامت بیش از حد لثه می‌توانند جلوی بیرون آمدن دندان را بگیرند.

 چه زمانی باید بررسی جدی انجام شود؟

• اگر کودک تا ۱۲ ماهگی هیچ دندانی درنیاورده، یا دندان‌های آسیاب یا نیش درآمده‌اند ولی پیشین‌های مرکزی نه.

• اگر تا ۱۸ ماهگی دندان‌های جلویی هنوز نیامده‌اند، حتی اگر دندان‌های دیگر در آمده باشند.

• اگر فقط دندان‌های جلویی خاصی نیامده‌اند و نواحی دیگر مشکلی ندارند (الگوی ناقص).

راهکارها و بررسی‌های لازم برای دیر درآمدن دندان کودک

1. معاینه دهان توسط دندان‌پزشک کودک

2. رادیوگرافی فک (عکس OPG یا پری‌آپیکال) برای بررسی:

   • وجود دندان در زیر لثه

   • موقعیت و زاویه آن

   • فضای کافی در فک

3. بررسی سابقه خانوادگی (آیا در خانواده کسی دندان جلویی نداشته یا دیر درآمده؟)

4. ارزیابی سلامت کلی و رشد کودک

5. اطمینان از تغذیه کامل و حاوی کلسیم، ویتامین D و سایر مواد معدنی.

6. بررسی پرونده سلامت کودک توسط پزشک متخصص اطفال یا دندان‌پزشک کودکان.

7. در صورت نیاز، انجام آزمایش‌های هورمونی یا رادیوگرافی فک برای بررسی وجود دندان‌های نهفته.

درمان دیر درآمدن دندان کودک

درمان دیر دندان درآوردن کودک بستگی به علت آن دارد.

گاهی اوقات تأخیر در رویش دندان طبیعی است، اما گاهی نشانه‌ای از یک مشکل زمینه‌ای است.

در ادامه راهکارها و نکاتی برای بررسی و درمان آورده شده است:

۱. بررسی پزشکی و تشخیص علت اصلی

قبل از هر درمانی، مهم است علت دیر دندان درآوردن مشخص شود. برخی از علت‌های شایع عبارت‌اند از:

• ارثی بودن (سابقه در خانواده)

• کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی (مثل کلسیم، ویتامین D، آهن)

• کم‌کاری تیروئید

• اختلالات رشد و سندروم‌ها (مثل سندرم داون)

• تولد زودرس یا وزن پایین هنگام تولد

 پیشنهاد: اگر کودک شما تا ۱۳-۱۴ ماهگی هیچ دندانی درنیاورده، حتماً به پزشک کودکان یا دندانپزشک کودکان مراجعه کنید.

۲. تغذیه مناسب برای تقویت رشد دندان‌ها

برای کمک به رشد دندان‌ها، باید از مواد مغذی به‌ اندازه کافی استفاده شود:

مهم‌ترین مواد مغذی:

• کلسیم: شیر، ماست، پنیر، بادام، سبزیجات برگ‌دار

• ویتامین D: نور خورشید، ماهی، تخم‌مرغ، مکمل در صورت نیاز

• فسفر: گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات

• روی و آهن: گوشت قرمز، عدس، تخم‌مرغ، مغزها

 مکمل‌ها فقط با تجویز پزشک استفاده شوند.

۳. قرار گرفتن در معرض نور خورشید

نور آفتاب صبحگاهی (حدود ۱۵-۲۰ دقیقه در روز) به ساخت ویتامین D کمک می‌کند که برای رویش دندان بسیار مهم است.

۴. عدم مصرف بیش از حد شیر گاو یا شیر مادر

در کودکانی که پس از ۱۲ ماهگی همچنان فقط شیر می‌خورند و تغذیه مکمل خوبی ندارند، ممکن است کمبود مواد مغذی رخ دهد. شیر بیش از حد نیز می‌تواند جذب آهن را کاهش دهد.

۵. علائم هشداردهنده که نیاز به بررسی فوری دارند

• نداشتن دندان بعد از ۱۵ ماهگی

• مشکلات رشدی دیگر (مثل تأخیر در نشستن یا راه رفتن)

• نشانه‌های کم‌خونی یا ضعف شدید

• بزرگی زبان یا لثه‌های غیرطبیعی

درمان‌های تخصصی در صورت نیاز:

• اگر پزشک تشخیص دهد که دندان‌ها به صورت نهفته وجود دارند، ممکن است با رادیوگرافی (عکس دندان) بررسی شود.

• در موارد خاص (مثل کم‌کاری تیروئید)، درمان دارویی لازم است.

• در موارد ژنتیکی یا سندرومی، درمان و مراقبت بلندمدت نیاز است.

علت دیر در آمدن دندان دائمی بعد از افتادن دندان شیری

علت دیر درآمدن دندان دائمی بعد از افتادن دندان شیری می‌تواند طبیعی یا نشانه‌ای از یک مشکل زمینه‌ای باشد. در ادامه مهم‌ترین علل را بررسی می‌کنیم:

1. طبیعی بودن روند رشد

در برخی کودکان، فاصله‌ی چند هفته تا چند ماه بین افتادن دندان شیری و درآمدن دندان دائمی کاملاً طبیعی است، به‌ویژه اگر رشد جسمی کلی کودک هم آهسته‌تر باشد.

2. دندان دائمی نهفته یا منحرف

گاهی دندان دائمی در مسیر درست قرار نگرفته یا داخل لثه گیر کرده و رشد نمی‌کند. این حالت ممکن است نیاز به بررسی با رادیوگرافی (پانورامیک) داشته باشد.

3. کمبود فضا در فک

در صورتی که فضای کافی در فک بالا یا پایین برای رویش دندان وجود نداشته باشد (مثلاً به دلیل کوچکی فک یا ازدحام دندانی)، دندان دائمی دیر یا کج درمی‌آید.

4. ضربه یا آسیب قبلی

اگر دندان شیری قبلاً دچار ضربه شدید شده باشد، ممکن است جوانه دندان دائمی آسیب دیده یا مسیر رشدش تغییر کرده باشد.

5. باقی ماندن ریشه دندان شیری

در برخی موارد، دندان شیری به ظاهر افتاده، اما ریشه‌اش هنوز کامل جذب نشده و دندان دائمی نمی‌تواند به راحتی رشد کند.

6. بیماری‌های زمینه‌ای

• اختلالات غدد درون‌ریز (مثل کم‌کاری تیروئید)

• کمبود ویتامین D، کلسیم یا فسفر

• سندروم‌های ژنتیکی خاص

چه زمانی باید نگران شد؟

اگر:

• ۶ ماه یا بیشتر از افتادن دندان شیری گذشته ولی دندان دائمی درنیامده

• کودک در همان فک دندان دائمی‌های دیگر دارد ولی در یک ناحیه خاص در نیامده

• تورم یا التهاب در محل وجود دارد

• کودک سابقه ضربه به دندان یا فک داشته

 حتماً باید به دندانپزشک کودکان یا ارتودنتیست مراجعه شود و عکس رادیولوژی گرفته شود.

درمان‌های احتمالی بسته به علت

• عکس‌برداری و بررسی مسیر دندان

• کشیدن دندان‌های اضافه یا مانع در صورت وجود

• ارتودنسی برای باز کردن فضا

• جراحی ساده برای آزاد کردن دندان نهفته

• درمان دارویی در صورت مشکل متابولیکی یا کمبود مواد معدنی

خانه امن همراه دلسوز شما.

مطالب مرتبط مجله: